De Heilige Cecilia

"Getooid met het purper van haar eigen bloed, is zij naar haar hemelse bruidegom gegaan", zegt het Romeins Martelaarsboek uit 1952. Cecilia was een martelares, ze stierf omwille van haar christelijke geloofsovertuiging. Haar gedenkdag is op 22 november.

Cecilia, afkomstig uit een Romeins adellijk geslacht, leeft aan het einde van de 2de of het begin van de 3de eeuw in Rome. Ze wordt christelijk opgevoed. Volgens de legende wordt ze door haar ouders gedwongen om op jonge leeftijd te trouwen met ene Valerianus. Over die beslissing en de bruidsnacht staat een zinnetje in haar vita, de Latijnse levensbeschrijving. Op het moment dat Cecilia het bruidsvertrek betreedt, "onder muziekbegeleiding, cantantibus organis, bezong de maagd Cecilia alleen haar Heer", staat er. Dat cantantibus organis is ooit foutief vertaald als "terwijl zij het orgel bespeelde". Daarom is zij tot op heden de schutspatroon van zangers, muzikanten en andere groepen die muziek of instrumenten maken.
Volgens de legende uit de 5de eeuw zou Cecilia het volgende tegen Valerianus gezegd hebben: "Ik moet je een geheim vertellen. Je moet weten dat er een engel van de Heer over mij waakt. Als je me aanraakt volgens huwelijkse gebruiken, zal hij boos op je zijn en zul je lijden; maar als je mijn maagdelijkheid respecteert, zal hij van jou houden zoals hij van mij houdt". Als Valerianus vraagt om de engel te zien, is haar antwoord: "Als je gelooft in de levende en enige ware God en het water van de doop ontvangt, zul je de engel zien".
Valerianus stemt in met haar verzoek. Hij laat zich dopen. Wanneer hij terugkomt bij Cecilia, ziet hij een engel naast haar staan die hun beider hoofden kroont met een krans van rozen en lelies. Het paar leidt vanaf dat moment een zogenaamd Jozefshuwelijk (zonder geslachtsgemeenschap). Omdat Valerianus, en later ook zijn broer Tiburtius, door Cecilia bekeerd zijn tot het christendom, worden ze door de Romeinen gemarteld en onthoofd. Cecilia begraaft de lichamen. Dat is een groot vergrijp in de ogen van de Romeinen.
Wanneer zij ook nog voor haar huis de christelijke boodschap begint te verkondigen, is de maat vol: Cecilia wordt gearresteerd en gemarteld. De beulen overgieten haar met kokend water en proberen haar te laten stikken in het heetwaterbad (caldarium) van het badhuis. Ze sterft niet. Dus krijgt een andere beul opdracht om haar te onthoofden. Wanneer dat na drie pogingen nog steeds niet is gelukt, wordt ze stervend achtergelaten. (De Romeinse wet verbood een vierde poging.) Het schijnt dat ze nog drie dagen heeft geleefd, in die tijd geeft ze haar bezittingen aan de kerk. Uiteindelijk sterft ze in het bijzijn van de paus, Urbanus I, en wordt begraven in de catacomben van Sint-Calixtus aan de Via Appia in Rome.

Cecilia werd gedood omwille van haar christelijke geloof, want ze weigerde de Romeinse afgoden te aanbidden. Dit was rond 200 na Christus. Tijdens de kruistochten tussen 1100 en 1300 na Christus zijn tientallen duizenden Christenen gedood door Moslims en omgekeerd. Tijdens de tweede wereldoorlog zijn er miljoenen Joden vermoord en ook vandaag de dag sterven er dagelijks mensen omdat ze niet het "juiste" geloof hebben. Soms is het geweld tegen Joden gericht, soms tegen Hindoes, tegen Christenen, tegen Moslims, of tegen aanhangers van welke religie dan ook.
Ieder volk heeft wel ergens in de geschiedenis minstens één keer geprobeerd eigen geloof en cultuur op te leggen aan anderen, zo lijkt het. Momenteel gaat de grootste godsdienst- of cultuuroorlog tussen Moslims en Christenen, de oosterse cultuur met haar waarden en normen en de westerse. Met als triest hoogtepunt van onze tijd 9-11 en andere aanslagen van Moslimextremisten.
Wat is dat toch met mensen? Waarom kunnen we niet verder kijken dan onze eigen gebruiken? Waarom kunnen we andermans heiligdommen en religieuze overtuiging niet respecteren? Het is prima te begrijpen dat je de dingen die je belangrijk vindt ook aan anderen wilt doorgeven, of dat je anderen wilt overtuigen van je eigen gelijk. Maar elkaar verachten, vervloeken, martelen vanwege andere (geloofs-)opvattingen…? Wat een menselijke kortzichtigheid.
Als we ons zouden richten op wat ons verbindt met andere volkeren in plaats van wat ons scheidt, dan zouden we versteld staan van de overeenkomsten. Een moslimhart, een jodenhart, een christenhart en een atheïstenhart hebben in de kern meer gemeen dan ze verschillen: ze willen leven, ze zoeken erkenning van wat ze ten diepste geloven en ze willen respect voor wie ze zijn. Normaal menselijke dingen. Uiteindelijk draait samenleven om de basale vraag of wij anderen in hun waarde kunnen laten. Ook als ze anders denken, anders doen dan wij.
Politici die denken dat beledigingen roepen tegen andersdenkenden in lijn is met de christelijke cultuur, hebben het mis. Jezus van Nazareth de grondlegger van het christelijke denken, keek voorbij grenzen en gewoontes naar het hart van mensen. Dat lijkt me ook de opdracht van een Christen in de 21ste eeuw.