De Heilige Monica

De gedenkdag van de heilige Monica valt op 27 augustus, daags voor de feestdag van haar zoon, Augustinus, op 28 augustus. Dat is heel goed gekozen, want Monica leefde voor haar zoon. Voor zijn welzijn, zijn zielenheil. Lange jaren heeft ze zich zorgen gemaakt om zijn losbandige leven en zijn weigering om zich tot het Christendom te bekeren. Maar de jonge Augustinus vond het Christendom, "het naïeve geloof van mijn moeder", niet erg boeiend. Monica, of eigenlijk heette ze Monnica, wordt geboren in 332 in Tagaste in Numidië. Het huidige Algerije in Noord-Afrika. Ze groeit op in een zeer godsvruchtig gezin. Haar ouders zijn Christenen, maar met name een strenggelovige dienstbode die belast is met de zorg voor de kinderen brengt haar allerlei christelijke waarden en normen bij. Zo mocht Monnica tussen de maaltijden nooit iets drinken - we hebben het hier over het bloedhete Algerije in de zomer! De dienstbode had er de volgende verklaring voor: "Nu drinken jullie water, omdat jullie over geen wijn kunt beschikken, maar als jullie eenmaal aan de man gekomen zijn en de baas bent geworden over voorraadkamers en wijnkelders, gaan jullie het water te min vinden, maar de gewoonte om te drinken zal jullie dan te machtig zijn!"
Kortom, Monnica groeit op in een gezin waar zelfbeheersing, ingetogenheid en matigheid worden gezien als grote deugden. Nou is ze blijkbaar toch ook weer niet zo'n heilig boontje, maar ook gewoon een kind dat soms ongehoorzaam is. Ze wordt regelmatig naar de wijnkelder gestuurd om voor haar ouders een nieuwe kan te vullen uit het grote wijnvat. Het schijnt dat ze dan regelmatig een flinke slok proeft. Een slechte gewoonte die ze pas op latere leeftijd kwijtgeraakt is.
Monnica groeit op en wordt uitgehuwelijkt aan ene Patricius. Volgens het verslag van hun zoon is Patricius een goede man, ondanks het feit dat hij nogal opvliegend van aard kan zijn. Andere verhalen zijn wat minder lovend over hem, trouwens. In ieder geval is het een tijd dat de man heer en meester is en opstandige bedienden en ook zijn vrouw af en toe tot de orde roept met een pak rammel. Het is ook niet ongebruikelijk dat de man er buitenechtelijke avontuurtjes op nahoudt.
Monnica verdraagt dat met geduld en in het huwelijk van Patricius en Monnica wordt niet geslagen en is er zelfs nooit ruzie, volgens de zoon. De reden daarvoor ligt vooral in het wijze en gedienstige gedrag van Monnica. Ze gaat nooit tegen haar man in als hij onredelijk is, maar wacht tot zijn boosheid over is om hem dan haar kant van de zaak toe te lichten. Verder blijft ze tot zijn dood ijveren om hem tot een christelijke levenshouding bekeren. Dat is haar uiteindelijk gelukt.
Al deze gedetailleerde informatie over het karakter en het leven van Monnica komt van haar beroemde zoon: Augustinus. In het negende hoofdstuk van zijn bekende boek de Confessiones, Belijdenissen, schrijft hij uitgebreid over het voortreffelijke karakter van zijn geliefde moeder.
Monnica had nog 2 kinderen. Maar haar oudste, Augustinus, is haar zorgenkindje. Hij is een uitstekende student, maar nogal eigenzinnig. Zijn moeder maakt zich veel zorgen om zijn losbandige gedrag. Zo heeft hij een heidense maîtresse bij wie hij een onwettig kind verwekt en hij sluit zich aan bij een ketterse groep, de Manicheeërs.
Monnica wenst vurig dat hij zich zal bekeren tot het Christendom en zijn leven zal beteren. En zoals dat gaat met ongevraagde adviezen van moeders: hij probeert haar zoveel mogelijk te ontlopen. Maar daardoor laat ze zich niet ontmoedigen. Ze reist hem overal achterna. Eerst van Noord-Afrika naar Rome en daarna naar Milaan en weer terug naar Rome. Al die tijd biddend dat hij de weg naar Christus zal vinden. Uiteindelijk op 28-jarige leeftijd bekeert hij zich. Monnica heeft tot haar grote geluk zijn doop nog mee mogen maken. Een bisschop bij wie ze ooit haar zorg had uitgesproken, heeft gelijk gekregen: "Het is onmogelijk dat zoveel tranen om een zoon voor niets zouden zijn".
Dan zit Monnica's levenswerk erop. Ook haar zorgenkind is goed terecht gekomen. Een aantal dagen voor haar sterfbed heeft ze een laatste intiem gesprek met haar zoon. Ze zegt: "Wat mij betreft, mijn zoon, ik vind in dit leven al nergens meer genoegen in. Wat ik hier nog moet doen en waarom ik nog hier ben, ik weet het niet, want mijn verwachting van deze wereld is ten einde. Eén reden was er waarom ik nog wat in dit leven verlangde te blijven: de wens om jou alvorens ik zou sterven als katholiek christen te zien. Meer dan ten volle heeft mijn God mij die gunst geschonken, zodat ik je nu zie als zijn dienaar… Wat doe ik hier nog?"
Snel daarna wordt ze ernstig ziek. Als de andere zoon voorstelt om haar na haar dood naar haar geboorteland te verschepen en naast haar echtgenoot te begraven, geeft ze aan dat deze oude hartenwens niet meer belangrijk voor haar is. Het maakt niet uit waar ze haar begraven: "Gedenken jullie mij aan het altaar van God, waar jullie ook zijn", zijn haar laatste woorden.
Een aantal dagen later sterft ze in Ostia bij Rome. Het is het jaar 387, Monnica is 56 jaar oud. Een moeder die tevreden sterft. Haar zoon is bekeerd en gedoopt. Dat hij later tot bisschop gewijd is en een belangrijk man zal zijn in de kerk tot op heden, heeft ze vast en zeker gevolgd vanuit de hemel.
Monnica is de patrones van de christelijke moeders en van het gezin. Niets klopt beter bij haar levensverhaal. Zij heeft werkelijk geleefd voor het geluk van haar zoon en vrede in haar gezin. Ze was een moeder naar Gods hart.